Uprawa fasoli szparagowej i tycznej w ogrodzie
Uprawa fasoli to jeden z filarów warzywnika, a popularna uprawa warzyw strączkowych przynosi ogromne korzyści dla jakości podłoża oraz zdrowia naszej diety. Podstawowe gatunki to Fasola zwykła (Phaseolus vulgaris) oraz Fasola wielokwiatowa (Phaseolus coccineus). Wyjątkowym powodzeniem cieszy się Fasola szparagowa, która cechuje się delikatnymi, bezwłóknistymi strąkami.
Rozpoczęcie uprawy fasoli nie jest skomplikowane, ale wymaga znajomości kluczowych zabiegów, jakimi są prawidłowy siew i pielęgnacja fasoli. Bez względu na to, czy interesuje Cię żółta fasola szparagowa, czy zielona karłowa odmiana fasoli, sukces uprawy zależy od spełnienia podstawowych wymagań środowiskowych.
Odmiany fasoli do uprawy
Dostępne na rynku odmiany fasoli oraz odmiany fasoli zwykłej dzielą się głównie ze względu na pokrój roślin (karłowe i tyczne) oraz barwę strąków. Zrozumienie, jakie cechy odmian fasoli są dla nas kluczowe, ułatwia wybór odpowiednich nasion.
Fasola karłowa (szparagowa i na suche nasiona)
Fasola karłowa to fasola szparagowa karłowa, która nie wymaga stosowania podpór i osiąga wysokość 25–50 cm. Doskonale sprawdza się w uprawie wielkopowierzchniowej i ogrodowej:
-
Żółta fasola szparagowa: Odmiana Złota Saxa (ceniona odmiana wczesna karłowa), Odmiana Sonesta, Odmiana Berggold, Odmiana Polka, Odmiana Gazela, Odmiana Galopka, Odmiana Goldpantera oraz Odmiana Elektra. Strąki fasoli karłowej żółtej są wyjątkowo smaczne i chrupiące.
-
Zielona fasola szparagowa karłowa: Odmiana Elektra, Odmiana Aura, Odmiana Riposta, Odmiana Scuba oraz Odmiana Supernano Giallo.
-
Odmiany na suche nasiona: Odmiana Dalmatin (charakterystyczna, dwubarwna), Odmiana Korona oraz Odmiana Laurina.
Fasola tyczna i wielokwiatowa
Fasola tyczna oraz fasola szparagowa tyczna tworzą długie pędy wymagające tyczek lub rusztowań. Uprawy odmian tycznych dają wysoki plon odmiany fasoli z małej powierzchni:
-
Odmiany szparagowe tyczne: Odmiana Hilds Neckarkonigin, Odmiana Goldmarie, Odmiana Blauhilde (fioletowe strąki), Odmiana Jimenez oraz ogólna odmiana tyczna szparagowa.
-
Odmiany na suche nasiona: Odmiana Borlotto oraz kultowa Odmiana Piękny Jaś.
-
fasola wielokwiatowa / Fasola wielokwiatowa (Phaseolus coccineus): Silnie rosnący gatunek. Bywa wykorzystywana jako Fasola jako roślina ozdobna ze względu na efektowne, czerwone lub białe kwiaty.
Wymagania glebowe i stanowisko
Aby wzrost fasoli szparagowej przebiegał bez zakłóceń, należy zapewnić roślinom optymalne warunki:
-
wymagania glebowe / przygotowanie gleby: Najlepsza jest Gleba żyzna i przepuszczalna. Na glebach żyznych, ciepłych i bogatych w próchnicę strąki fasoli rozwijają się najszybciej.
-
Współpraca z mikroorganizmami: Na korzeniach występują pożyteczne Bakterie Rhizobium phaseoli, które wiążą azot atmosferyczny, wzbogacając podłoże.
-
Alternatywne podłoża: W uprawie pojemnikowej czy pod osłonami wykorzystywane bywa Podłoże kokosowe.
Jak prawidłowo siać fasolę?
Prawidłowy siew fasoli oraz siew nasion fasoli to kluczowe etapy rozpoczęcia uprawy. Nasiona fasoli potrzebują odpowiedniej ciepłoty, by sprawnie wykiełkować.
Termin siewu i temperatura
-
termin siewu / Czas siewu fasoli / Kiedy najlepiej siać fasolę: Fasola jest wrażliwa na przymrozki. Bezpośrednie sadzenie nasion fasoli do gruntu wykonuje się od połowy maja do połowy lipca.
-
Temperatura kiełkowania fasoli: Optymalna temperatura gleby wynosi 15–18°C.
-
Siew sukcesywny: Aby wydłużyć zbiory, siew fasoli szparagowej przeprowadza się w odstępach 10–14 dni.
Sposoby siewu i sadzenie
To, jak będziemy sadzić fasolę, zależy od wybranego typu:
-
Fasola karłowa: siew nasion fasoli wykonuje się w rzędach co 35–45 cm lub gniazdowo (po 2–4 nasiona co 20 cm).
-
Fasola tyczna: siew fasoli tycznej prowadzi się wokół podpór (gniazdowo po 4–6 nasion).
-
Rozsada fasoli do uprawy: Sadzenie fasoli z wcześniej przygotowanej rozsady pozwala przyspieszyć zbiory o 2–3 tygodnie.
-
Inne metody: Uprawa fasoli pod osłonami oraz Fasola tyczna w tunelach umożliwiają przyspieszony zbiór wiosenny.
Pielęgnacja i nawożenie fasoli
Systematyczna pielęgnacja fasoli szparagowej gwarantuje, że młode strąki fasoli będą soczyste i bezwłókniste.
Nawadnianie i Płodozmian
-
Nawadnianie: Fasola szparagowa wymaga umiarkowanej, ale stałej wilgotności. Fasola szparagowa największe zapotrzebowanie na wodę wykazuje w okresie kwitnienia i zawiązywania strąków.
-
Płodozmian w uprawie fasoli: Nie należy uprawiać fasoli po sobie ani po innych warzywach strączkowych częściej niż co 3–4 lata.
Nawożenie fasoli szparagowej
Ze względu na symbiozę z bakteriami brodawkowymi nawożenie azotowe powinno być umiarkowane.
-
Stosuje się nawożenie potasowo-fosforowe przed siewem.
-
W trakcie wegetacji sprawdza się Nawożenie dolistne mikroelementami.
-
W nowoczesnych uprawach towarowych wykorzystywana jest Fertygacja.
Choroby fasoli
Właściwa Ochrona fasoli przed chorobami jest niezbędna dla utrzymania zdrowych liści i strąków. Do najważniejszych zagrożeń zalicza się m.in. choroby fasoli:
-
Antraknoza fasoli: Objawia się brunatnymi, zagłębionymi plamami na strąkach.
-
Bakterioza obwódkowa fasoli: Powoduje wodniste plamy z żółtą obwódką na liściach (liście fasoli szparagowej).
-
Zgnilizna twardzikowa oraz Szara pleśń: Porażają strąki i łodygi w warunkach wysokiej wilgotności.
-
Fuzaryjne więdnięcie fasoli: Prowadzi do zamierania całych roślin.
-
mozaika fasoli: Wirusowa choroba powodująca mozaikowate przebarwienia liści.
Stosowanie zdrowego materiału siewnego (jakość nasion fasoli) oraz odmiany fasoli tolerancyjne ogranicza ryzyko wystąpienia infekcji.
Zbiór i przechowywanie fasoli
Wiedza o tym, Kiedy zbierać fasolę, przekłada się bezpośrednio na walory kulinarne.
-
Termin zbioru: Zbiór fasoli szparagowej przeprowadza się sukcesywnie, zanim nasiona wewnątrz strąków zaczną wyraźnie pęcznieć.
-
Plon: Wydajna uprawa żółtej fasoli pozwala uzyskać obfite plony (nawet kilka kg strąków fasoli z metra kwadratowego).
-
Przechowywanie fasoli: Świeże strąki najlepiej spożyć od razu, zamrozić lub poddać pasteryzacji.
Właściwości odżywcze i zastosowanie fasoli
Wyjątkowe Właściwości odżywcze fasoli czynią z niej cenny składnik codziennej diety.
-
Białko i Błonnik: Fasola jako źródło białka oraz Fasola jako źródło błonnika stanowi podstawę diety roślinnej (Fasola w diecie wegetariańskiej i Fasola w diecie wegańskiej).
-
Witaminy i Minerały: Fasola jako źródło witamin (A, C, z grupy B) oraz Fasola jako źródło minerałów (potas, wapń, żelazo, fosfor) wspiera układ krążenia i odpornościowy.
-
Zastosowanie fasoli w kuchni: Gotowane strąki, sałatki, zupy oraz dania jednogarnkowe z wykorzystaniem suchych nasion.
-
Pielęgnacja i nawożenie fasoli
Systematyczna pielęgnacja fasoli szparagowej gwarantuje, że młode strąki fasoli będą soczyste, smaczne i bezwłókniste przez cały okres owocowania.
Nawadnianie i Płodozmian
-
Nawadnianie: Fasola szparagowa wymaga umiarkowanej, ale stałej wilgotności podłoża. Fasola szparagowa największe zapotrzebowanie na wodę wykazuje w okresie kwitnienia oraz intensywnego zawiązywania strąków.
-
Płodozmian w uprawie fasoli: Nie należy uprawiać fasoli po sobie ani po innych warzywach strączkowych częściej niż co 3–4 lata, co zapobiega nagromadzaniu się chorób w glebie.
Nawożenie fasoli szparagowej
Ze względu na symbiozę z bakteriami brodawkowymi nawożenie azotowe powinno być umiarkowane:
-
Stosuje się przedsiewne nawożenie potasowo-fosforowe.
-
W trakcie wegetacji świetnie sprawdza się Nawożenie dolistne mikroelementami.
-
W profesjonalnej uprawie towarowej wykorzystywana jest Fertygacja, czyli nawożenie połączone z nawadnianiem kropelkowym.
Choroby fasoli
Skuteczna Ochrona fasoli przed chorobami jest niezbędna dla utrzymania zdrowych liści i wysokiego plonu. Do najważniejszych zagrożeń zalicza się następujące choroby fasoli:
-
Antraknoza fasoli: Objawia się brunatnymi, zagłębionymi plamami na strąkach i łodygach.
-
Bakterioza obwódkowa fasoli: Powoduje wodniste plamy z żółtą obwódką atakujące liście fasoli szparagowej.
-
Zgnilizna twardzikowa oraz Szara pleśń: Porażają strąki i łodygi w warunkach wysokiej wilgotności powietrza.
-
Fuzaryjne więdnięcie fasoli: Prowadzi do stopniowego usychania i zamierania całych roślin.
-
mozaika fasoli: Choroba wirusowa powodująca mozaikowate przebarwienia i deformację liści.
Stosowanie wysokiej jakości materiału siewnego (jakość nasion fasoli) oraz wybieranie odmian fasoli tolerancyjnych znacząco ogranicza ryzyko wystąpienia infekcji.
Zbiór i przechowywanie fasoli
Wiedza o tym, Kiedy zbierać fasolę, przekłada się bezpośrednio na walory smakowe i strukturę strąków.
-
Termin zbioru: Zbiór fasoli szparagowej przeprowadza się sukcesywnie co kilka dni, zanim nasiona wewnątrz strąków zaczną wyraźnie pęcznieć.
-
Plon: Wydajna uprawa żółtej fasoli pozwala uzyskać obfite plony (nawet kilka kg strąków fasoli z metra kwadratowego).
-
Przechowywanie fasoli: Świeże strąki najlepiej spożyć od razu po zbiorze, zamrozić po wcześniejszym zblanszowaniu lub poddać pasteryzacji w słoikach.
Właściwości odżywcze i zastosowanie fasoli
Wyjątkowe Właściwości odżywcze fasoli czynią z niej cenny składnik codziennego jadłospisu.
Wartości odżywcze
-
Białko i Błonnik: Fasola jako źródło białka oraz Fasola jako źródło błonnika stanowi podstawę diety roślinnej (Fasola w diecie wegetariańskiej i Fasola w diecie wegańskiej).
-
Witaminy i Minerały: Fasola jako źródło witamin (A, C, z grupy B) oraz Fasola jako źródło minerałów (potas, wapń, żelazo, fosfor) wspomaga pracę układu krążenia i wzmacnia odporność.
Zastosowanie w kuchni
Szerokie Zastosowanie fasoli w kuchni obejmuje gotowane strąki podawane z bułką tartą, zupy, sałatki, pożywne gulasze oraz dania jednogarnkowe z wykorzystaniem suchych nasion.
-
